Nasze serwisy: mBaby.pl, m
ciąża
.pl, ppasazkobiety.pl, poradnikkobiety.pl, ladymedia.pl
Witaj, Logowanie  Rejestracja
R e k l a m a
Noworodki i niemowlaki
Warto także przeczytać
Mama Newsletter
Jeżeli chcesz otrzymywać informacje np. o nowych konkursach, wydarzeniach etc zapisz się do naszego Newslettera
Regulamin
R e k l a m a

Rozwój wzroku u dziecka- wywiad z dr nauk medycznych Bożeną Kociszewską-Najman

1.     Co jest ważne w opiece nad noworodkiem?

Rozwój  dziecka jest przebiega najintensywniej w pierwszym roku życia, a szczególnie w pierwszych sześciu miesiącach.

Już w pierwszych dniach życia i w całym  okresie noworodkowym, który dotyczy pierwszego miesiąca, odpowiedni kontakt z rodzicami zapewnia spektakularne sukcesy w rozwoju dziecka. Rodzice odgrywają najistotniejszą rolę w rozwoju malucha pokazując  mu świat i dostarczając nowych wrażeń, bodźców, przez bezpośredni kontakt i zabawę. Wiele lat temu twierdzono, że noworodki i niemowlęta niewiele widzą, słyszą i czują. Były to nieprawdziwe stwierdzenia. Świat zmysłów noworodków, niemowląt i małych dzieci jest  bardzo dobrze rozwinięty, a odpowiednia jego stymulacja zdecydowanie wspiera rozwój dziecka. Noworodek potrafi rozpoznać mamę po zapachu jej skóry, mleka kobiecego, podczas karmienia piersią. Jego węch kształtuje się już w brzuchu mamy. Zapach ten daje mu poczucie bezpieczeństwa. Dlatego tak ważny jest  bezpośredni kontakt po porodzie „skóra do skóry” i jego kontynuacja przez pierwsze dwie godziny. Pierwsza zabawa to przytulanie – jak najczęściej trzymaj malca w ramionach. Dziecko słyszy już w brzuszku: bicie serca mamy, odgłosy z zewnątrz. Rozpoznaje rodziców matkę po ich głosach. Dalego ważne jest śpiewanie, mówienie do dziecka, a także włączanie mu muzyki. To znakomicie wpływa na naukę mowy i rozwój mózgu. Noworodek, pomimo niedostatecznie jeszcze rozwiniętego narządu wzroku, widzi, jest do obraz rozmyty, ale już kilka minut po przyjściu na świat potrafi rozpoznać twarz mamy. Dlatego ważne by jak najczęściej pochylać się nad maluszkiem, dotykać go, mówić do niego, śpiewać, karmić pielęgnować. Te wszystkie czynności  są nieocenione i doskonale stymulują w rozwój dziecka

2.     Co widzi dziecko po urodzeniu?

Noworodek dostrzega to, co znajduje się w odległości 20–30 centymetrów od jego twarzy. Widzi trzydzieści razy słabiej od dorosłych. Jego świat przypomina obraz oglądany przez zamarzniętą szybę. Widzi kontrastowe zestawienia: czerń i biel, pod warunkiem, że wzory są duże. Maleństwo nie potrafi jeszcze na dłużej skupić wzroku, w rzadkich chwilach czuwania wodzi nim przypadkowo po otoczeniu. Gdy natrafia na twarz mamy, widzi jasną plamę, która staje się wyraźniejsza z odległości około 20–30 cm. Noworodek szczególnie intensywnie wpatruje się w pochylające się nad nim twarze, a w nich spogląda w oczy. W  drugim miesiącu życia potrafi już zatrzymać wzrok na jasnej plamie światła, ale żeby ją zobaczyć, odwraca całą główkę. Widzenie pod kątem opanuje dopiero między 3. a 4. miesiącem. Wówczas niemowlę zaczyna dostrzegać rysy twarzy matki, ojca i zapamiętuje je. Jego uwagę przyciągają także skomplikowane kształty i silnie skontrastowane powierzchnie - badania wskazują, że najpierw patrzy na miejsca styku np. białego i czarnego, a dopiero później przesuwa po tych krawędziach wzrokiem. Noworodek już od urodzenia dysponuje odruchami, które wpływają na percepcję wzrokową: pod wpływem światła mięsień tęczówki zwęża lub rozszerza źrenicę tak aby wpuścić więcej lub mniej energii świetlnej. Dzięki temu może reagować na światło lub ciemność. Czuwające dzieci już w kilka dni po urodzeniu potrafią dostrzec różnice w intensywności światła; w ciemnościach otwierają szeroko oczy, a mrużą je pod wpływem światła ostrego. Oczy nowo narodzonego dziecka potrzebują długiego treningu, aby widzieć prawidłowo. Nie wystarczy bowiem, by zarejestrowały obraz. Mózg musi go jeszcze zinterpretować, a tego uczy się przez wiele miesięcy. Stopniowo też poprawia się ostrość widzenia. Jeśli pokażesz noworodkowi dwa przedmioty, odróżni je, pod warunkiem jednak, że nie będą zbyt blisko siebie. W przeciwnym razie po prostu mu się zleją.W pierwszym miesiącu życia dla dziecka najatrakcyjniejsze są zabawki w kontrastujących barwach, np. czarno-białe. Mogą to być np. duże białe kostki z czarnymi kropkami albo koła i pasy namalowane na zwykłej kartce przyczepionej do łóżeczka. Noworodek nie rozróżnia kolorów, ale lubi kontrasty i jasne, żywe kolory. Dziecko najpierw interesuje się miejscem styku "zderzonych" ze sobą bieli i czerni, a dopiero później całym przedmiotem. Wzrok niemowlaka rozwija się w bardzo szybkim tempie


3. W jaki sposób (od strony medycznej) przebiega rozwój wzroku u niemowlęcia?

Od momentu urodzenia, kolejne miesiące to niezwykle intensywny rozwój wzroku. Układ wzrokowy jest najbardziej złożonym systemem sensorycznym w organizmie człowieka.Jednakże w chwili narodzin dziecka jest jednym z najmniej rozwiniętych układów. Dopiero złożony rozwój struktur ocznych oraz neuronalnych prowadzi do zmian anatomicznych i fizjologicznych, które są niezbędnie do powstania prawidłowego widzenia. Dojrzewanie narządu wzroku u dzieci jest procesem dynamicznym. Uwarunkowany jest przede wszystkim przez dopływ odpowiednich bodźców wzrokowych, jak również przez indywidualne uwarunkowania psychofizyczne i genetyczne.

W pierwszym miesiąc życia dziecko odwraca głowę w kierunku światła. Na krótko potrafi zatrzymać wzrok na twarzy mamy, przez chwilę śledzi poruszające się zabawki. Gdy ma 1,5 miesiąca na chwilę zatrzymuje wzrok na jasnych obiektach lub źródłach jasnego światła. Mruga, gdy błyśnie flesz aparatu fotograficznego, nie lubi ostrego światła. Porusza głównie głową, a nie oczami. Pomiędzy 2-7 miesiącem dynamika rozwoju jest bardzo duża. Oczy 2-,3- miesięcznego dziecka podążają za poruszającymi się rzeczami lub osobami. W 3. miesiącu niemowlę patrzy na Twoją twarz, gdy do niego mówisz. Gdy ma 3-4 miesiące, zaczyna oglądać własne dłonie, a w wieku 4,5-6 miesięcy, siedząc, patrzy na swoje rączki, jedzenie czy butelkę. 5-, 7-miesięczne obserwuje bardziej odległe przedmioty. Gdy dziecko ma 7-12 miesięcy może zezować w kierunku nosa, oglądając zabawkę (7-8 miesięcy). Przygląda się temu, co się dzieje w pobliżu, przez dłuższy czas (7,5-9 miesięcy), a także szuka wzrokiem zabawki, którą upuściło. Ogląda trzymaną w ręku rzecz (9,5-10 miesięcy). Podpełza do zabawki, gdy ją zobaczy (10-11 miesięcy).

Oko noworodka jest około 35% mniejsze niż dorosłego człowieka. Długość osiowa gałki ocznej w chwili narodzin wynosi około 15 - 16 mmi zwiększa się gwałtownie do 20 mm przez pierwsze dwa lata życia. W 8. roku życia jej długość osiąga około 22 mm. Szerokość szpary powiekowej u noworodka jest niemal taka sama jak u kilkuletniego dziecka, natomiast wysokość jest prawie o połowę mniejsza. W chwili narodzin mięsień, rozwieracz źrenicy nie jest jeszcze w pełni rozwinięty, co jest przyczyną występowania wąskiej źrenicy. Twardówka u niemowląt jest przeciętnie dwukrotnie cieńsza i bardziej elastyczna niż u osób dorosłych, a jej lekko niebieskie zabarwienie spowodowane jest prześwitywaniem przez nią barwnika błony naczyniowej.

Zdecydowana większość dzieci po urodzeniu ma niebieski kolor oczu. Jednak na skutek stopniowego odkładania się barwnika w zrębie tęczówki, kolor w przeciągu pierwszego roku życia może zmienić się na zielony lub brązowy. W przypadku osób o bardzo ciemnych tęczówkach pogłębianie się koloru oczu może trwać nawet do 8 roku życia.

Siatkówka w pierwszych miesiącach życia ulega dynamicznym zmianom. Zróżnicowanie morfologiczne czopków i pręcików następuje już w drugim trymestrze ciąży, jednak rozwój plamki rozpoczyna się dopiero po urodzeniu. W przeciągu pierwszego roku życia obserwuje się „migrację” pręcików z tylnego bieguna na obwód gałki ocznej, a czopków ze środkowej części siatkówki w kierunku jej centrum. Zaczątki nerwu wzrokowego widoczne sąjuż w pierwszym trymestrze ciąży. U noworodków notuje się większą ilość włókien nerwowych niżu osób dorosłych. Nadmierna liczba włókien stanowi prawdopodobnie „zabezpieczenie” przed ich uszkodzeniem w okresie rozwoju.

Zmiany rozwojowe zachodzące w korze wzrokowej są szczególnie intensywne do 2 roku życia i mają podstawowe znaczenie dla wykształcenia się prawidłowego widzenia. Prawidłowy rozwój drogi wzrokowej oraz ośrodków wzrokowych w centralnym układzie nerwowym uzależniony jest w głównej mierze od stałego dopływu prawidłowych bodźców. Dlatego też każda anomalia, która utrudnia lub uniemożliwia rozwój widzenia(np. zaćma wrodzona), wymaga natychmiastowej interwencji, gdyż w przeciwnym wypadku może prowadzić do niedowidzenia.

Ostrość wzroku noworodka gwałtownie rośnie przez pierwsze 6 miesięcy życia. Badanie ostrości wzroku u niemowląt wykonuje się przy użyciu różnych technik, które mogą dawać znacząco różne wyniki. Najprostszym testem jest ocena zachowania się niemowlęcia

U małych dzieci obserwuje się przeważnie małą i średnią nadwzroczność. Brak fizjologicznej nadwzroczności we wczesnym dzieciństwie może być zapowiedzią krótkowzroczności, która będzie pogłębiać się wraz we wzrostem gałki ocznej. Również astygmatyzm niezwykle często występuje u małych dzieci. Według niektórych badań aż 80% noworodków posiada astygmatyzm od 1,5 do 2,5 D. Dla porównania, częstotliwość występowania astygmatyzmu u osób dorosłych wynosi od 10 – 15 %. Redukcja astygmatyzmu do poziomu fizjologicznego następuje w przeciągu dwóch pierwszych lat życia. Te fizjologicznie występujące u dzieci wady wzroku zwykle nie wymagają korekcji.

Widzenie obuoczne jest skoordynowaną czynnością obu oczu zapewniającą człowiekowi pojedyncze i przestrzenne (trójwymiarowe) postrzeganie otaczającego świata. Jest ono uwarunkowane nie tylko równoczesnym patrzeniem każdym z obojga oczu, ale także złożonym procesem percepcyjnym odbywającym się w ośrodkowym układzie nerwowym. Ze względu na niedojrzałość wszystkich struktur układu wzrokowego u noworodków nie występuje widzenie obuoczne. Złożone mechanizmy widzenia obuocznego wykształcają się w ciągu pierwszego roku życia. Pierwsze skojarzone ruchy gałek ocznych pojawiają się pomiędzy 2 a 3 miesiącem życia. W drugim półroczu życia niezwykle dynamiczne rozwija się również koordynacja wzrokowo – ruchowa. Dziecko zbliżając rękę do interesującego przedmiotu zaczyna precyzyjnie zwalniać ruch, coułatwia dotknięcie i uchwycenie zabawki.

 

4. Na co najchętniej zwracają uwagę małe dzieci?

Powszechnie uważa się, że noworodki widzą obraz czarno - biały, nieostry, rozmyty.Ich widzenie jest peryferyjne, lepiej widzą to, co jest na skraju obrazu, niż w jego centrum, a najlepiej postrzegają przedmioty, jeśli są nie dalej niż 30 cm od ich twarzyczek. Tygodniowe niemowlę rozpoznaje wyraziste kolory, szczególnie wtedy, gdy są w kontrastowych zestawieniach. Podobno czerwień i zieleń widzą lepiej, niż np. niebieski. Niemowlęta chętnie patrzą na przedmioty o ostrych, wyraźnych krawędziach, ich uwagę przykuwa ruch powolny. Szybkie ruchy źle wpływają na postrzeganie przedmiotów. Miesięczny noworodek potrafi godzinami wpatrywać się np.. w szachownicę czarno – białą. Potrafi też odróżnić dwa przedmioty, jeśli nie znajdują się zbyt blisko siebie, inaczej zlewają mu się w jedno. Dobrze  zauważa duże wzory, wyraźne kontury,  nie spostrzega wszystkich kolorów, nie lubi silnego światła. W drugim miesiącu rodzice mają wrażenie, że dziecko nie tylko na nich patrzy, ale nareszcie widzi. Teraz warto zadbać o to, by maluch miał na czym zawiesić wzrok. Do szczebelków łóżeczka warto przymocować sznurek, a do niego przyczepić różne przedmioty. Powinny one wisieć w odległości około 20-25 cm od twarzy dziecka. Zdolność widzenia szczegółów wzrasta na tyle, że pod koniec trzeciego miesiąca maluch umie dostrzec oczy już różne przedmioty. W tym czasie niemowlę potrafi już wyciągać ręce ku przedmiotom i mocno chwytać to, co trafi do rączki. W czwartym miesiącu dziecko staje się wrażliwe na kolory i różne odcienie szarości. Zaczyna rozróżniać także barwy pastelowe czy złamane.Dzieci lubią patrzeć na czarnobiałe proste kształty bo je dobrze widzą. Bardzo dobrze jest pokazywać im je bo to zdecydowanie rozwija ich koncentrację,  wyobraźnięi tym samym rozwój psychiczny.

 

5. Jak można stymulować rozwój wzroku u maluszka?

Rozwój wzroku można stymulować, ale trzeba to robić z umiarem. W 2–3. miesiącu dziecko chętnie patrzy na jedno i  dwukolorowe zabawki. Dlatego można je  zbliżać  oddalać od dziecka. Trzymiesięcznemu maluchowi można zawiesić nad łóżeczkiem ruchomą  zabawkę np. karuzelę, a gdy skończy pół roku dać zabawkę do ręki, która wymaga prostej manipulacji, coś trzeba przycisnąć, przesunąć, pociągnąć. To ćwiczy koordynację oko–ręka.

Jeszcze kilkadziesiąt lat temu uważano, że noworodek ma niedojrzałe zmysły i nie odbiera zbyt wielu bodźców ze świata zewnętrznego. Tymczasem jest inaczej - dziecko już od pierwszych chwil po urodzeniu odbiera wiele wrażeń, zarówno przyjemnych, jak i stresujących. Wszystkie bodźce stymulują jego rozwój psychofizyczny, sprawiają, że dziecko zaczyna uczyć się świata, a pewna niedojrzałość zmysłowa chroni je przed zbyt silnymi wrażeniami. Wzrok dziecka jest jeszcze niedoskonały, ale maluch widzi na tyle dokładnie, aby rozpoznać twarz pochylającej się nad nim mamy. Przez pierwszy miesiąc życia oczka noworodka są bardzo wrażliwe na światło.


6. Czy produkty dostępne na rynku są dobre? jakie zabawki powinno sie wybrać dla niemowlaka?

Pierwsze pól roku życia jest bardzo ważne w rozwoju widzenia dlatego trzeba zadbać o dostarczenie dziecku odpowiednich bodźców wzrokowych i pomagać mu w prawidłowym wykształceniu tego jakże ważnego zmysłu. Oczy noworodka są bardzo wrażliwe, gdyż do momentu urodzenia dziecko przebywało w mroku. Ale w miarę rozwoju mózgu i świadomości polepsza się wzrok. Poza odróżnianiem różnych odcieni bieli i czerni nie odróżnia kolorów i widzi obrazy o zatartych konturach. Należy dostarczać dziecku bodźców, odpowiednich do jego możliwości widzenia i umiejętności poznawczych. Najlepszym na to sposobem jest dostarczanie dziecku zabawek zaprojektowanych z uwzględnieniem takich kombinacji kolorystycznych , które pomogą w rozwoju dojrzałości wzrokowej  dziecka. Niemowlę  lubi proste wzory, wyraźnie zaznaczone kontury, większe rozmiary i kolorystykę czarno-białą. Dlatego kupując zabawki, nie przesadź z ich intensywnym, kolorowym zabarwieniem. Mając taką wiedzę, możesz aktywnie wspierać wzrok maluszka w rozwoju. Kupuj zabawki, które mają prosty kształt i formę oraz są w kontrastowych kolorach. Duża jednokolorowa (lub np. biało-czarna) zabawka w kształcie koła bardziej zaciekawi maluszka niż wielobarwny miś. Zabawki wieszaj raczej z boku łóżeczka niż na wprost małych oczek. Nad łóżeczkiem możesz przypiąć obracający się wolno przedmiot, może być z pozytywką. Maluszka z pewnością zainteresują wolno obracające się przedmioty. Oczy dziecka są już wprawdzie rozwinięte, ale - podobnie jak w układzie nerwowym - poszczególne części gałki ocznej nie są jeszcze przystosowane do precyzyjnego odbierania obrazów i ich rozpoznawania.Dlatego noworodek widzi nieostro i wykazuje słabą wrażliwość na kontrasty. Poza odróżnianiem różnych odcieni bieli i czerni nie odróżnia kolorów i widzi obrazy o zatartych konturach. Rodzice często kupują kolorowe i jaskrawe zabawki które nie są dobre dla dzieci na początku ich życia, ponieważ dzieci  nie widzą ich wyraźnie.Niedojrzała jeszcze kora mózgowa nie jest w stanie poradzić sobie z nadmierną ilością bodźców wzrokowych. Noweksiążeczki "Oczami maluszka", które właśnie ukazały się na rynku, są kamieniem milowym w porównaniu z innymi dostępnymi książeczki, a także zabawkami dla niemowląt. Doskonale pomagają rodzicom w kontakcie z maluchem, a pokazywanie  ich niemowlętom wraz z opowiadaniem o zawartych w nich obrazkach rewelacyjnie wpływają na stymulowanie rozwoju małych dzieci.

 

7. Jak można budować więź z takim maluszkiem?
 

Świat niemowlęcia rządzi się własnymi prawami, dlatego, że jego zmysły nie są jeszcze w pełni rozwinięte. Każdy noworodek jest inny, przeciętnie około 23 godzin na dobę zajmuje mu sen, półsen lub płacz. Tylko godzinę w ciągu aktywnie czuwa.  Jednak  podczas gdy maleństwo śpi, przez cały czas pracuje kora mózgowa, dzięki czemu dziecko uczy się i zdobywa nowe doświadczenia. Po kilku tygodniach może np. rozpoznawać krótkie wierszyki, piosenki czy melodie, których słuchało tylko podczas snu. Dzięki temu, podczas karmienia, przytulania czy dotyku niemowlę uczy się  rozpoznawać rodziców. Kilkudniowe noworodki są w stanie rozpoznać matkę po zapachu np. mleka. Obraz mamy, jaki powoli wyłania się w jego świadomości, jest właśnie mieszaniną zapachu, smaku mleka, dotyku ręki, przytulenia do piersi. Te zmysły są już u noworodka bardzo dobrze rozwinięte.  Noworodek nie potrafi rozpoznać dobiegających doń dźwięków ani zlokalizować, skąd pochodzą. Zatrzaskujące się drzwi wywołują u niego tzw. odruch Moro, gwałtownie rozkłada  kończyny górne i  dolne. Dziecko już po urodzeniu rozpoznaje głos mamy. Ale kiedy przestajesz do niego mówić, ono jeszcze długo Cię słyszy. Dlatego świat jest dla niego mieszaniną dźwięków. Do noworodka należy mówić w specyficzny sposób, wyraźnie modulując głos. Okazuje się, że maluszki właśnie to lubią.  Nawet kiedy maluch jeszcze nie rozumie słów, jego uwagę przyciągają powtarzające się dźwięki i rymy. Później bardzo to pomaga w nauce mowy. Także spokojna muzyka działa bardzo korzystnie na malucha. Jej słuchanie jest wycisza dziecko. Powinniśmy jak najczęściej śpiewać i  nucić np. kołysanki. Bardzo ważne są zabawki. Pozwalają one dziecku na bezpieczne trenowanie okazywania emocji, także tych trudnych. Najczęściej pluszaki są przytulane, noszone na rękach i całowane. Ale czasem maluchowi zdarza się być zdenerwowanym. To dla ciebie idealna okazja, by dowiedzieć się, co dzieje się z uczuciami dziecka.Najważniejsza w budowaniu więzi z dzieckiem jest bliskość, spędzanie z maluchem jak najwięcej czasu.

 

8. W co się bawić z tak małym dzieckiem?

Twarz mamy jest najlepszą "zabawką" dla noworodka. Kiedy pochyla się nad swoim dzieckiem można zauważyć, jak chętnie  noworodek  przygląda się  twarzy matki szczególnie oczom. Proste gry i zabawy najlepiej wspierają rozwój intelektualny, ruchowy i społeczny maluchów. Niemowlęciu nic nie sprawia takiej frajdy, jak zabawa z rodzicami. Pochylając się nad niemowlęciem można rozmawiać z nim wymawiając sylaby, pojedyncze dźwięki, strojąc przy tym zabawne miny. Gdy malec skończy pół roku, tempo rozwoju wzroku nieco osłabnie. Wówczas ogromne znaczenie ma dostarczanie odpowiednich bodźców wzrokowych. Wszelkie zakłócenia, np. częste leżenie w nudnym, monotonnym otoczeniu, mogą ten rozwój zaburzać. Niestety ciągle zabiegani i pracujący rodzice nie mają odpowiednio dużo czasu dla swojego maluch. Poza tym nawet najbardziej zainteresowanym zabawami ze swoimi maluchami rodzicom wyczerpują się pomysły co robić z takim maluszkiem. Wówczas dobrze mieć wtedy  gotowe ilustracje, książki, przedmioty, jako zbiór tematów i opowiadać o nich swoim maleństwom. Są one bezcenne i niezwykle pomocne dla rodziców, w kontaktach z małymi dziećm

Wywiad z dr nauk medycznych Bożeną Kociszewską-Najman
Przeprowadziła: Beata Sawoń

O ekspercie:

dr n. med. Bożena Kociszewska-Najman jest Ordynatorem Oddziału Neonatologii I Kliniki Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Absolwentka Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach, posiada specjalizacjęII stopnia w dziedzinie pediatrii oraz neonatologii. Jest doświadczonym specjalistąw obu tych dziedzinach. Od 1999 roku związana z Warszawkim Uniwersytetem Medycznym (dawniej: Akademia Medyczna w Warszawie).

Autor/dodał :
admin
 

Komentarze (0)

Napisz Komentarz


busy
 

Dołącz do nas

O nas | Kontakt | Reklama | Współpraca | Regulamin | Linkuj do nas | Ciekawe strony | Mapa serwisu | Polityka cookies
Design by resMedia (C) 2006-2011 Wszystkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, powielanie oraz rozpowszechnianie bez zgody redakcji zabronione.

Wszystkie porady i artykuły zawarte w naszym serwisie publikowane są wyłącznie do celów informacyjnych. Wszelkie choroby, schorzenie i inne powikłania należy konsultować z lekarzem specjalistą. Redakcja serwisu nie ponosi odpowiedzialności za treść publikacji, posty oraz komentarze nadesłane przez użytkowników.

dziecko  przygotowania do ciąży  ciąża, ciąża tydzień po tygodniu  niemowlę  wcześniak uroda moda, trendy i styl moda zdrowie i fitness poradnik dla kobiet